Oktobarske obaveze prema pčelinjaku - kako bi se obezbijedilo uspješno prezimljavanje

pcelarstvo ilustracija 87HHoOktobar je jedan od najstabilnijih mjeseci u godini što se tiče vremenskih prilika. Ovaj mjesec predstavlja i početak jeseni iako je kalendarski jesen stigla još prije 20 dana. Ako su kojim slučajem avgust i septembar bili vlažni pa je zemlja natopljena vlagom, toplo vrijeme će izmamiti mnoge biljke da otvore svoje cvjetove pa će pčele nositi polen koji je neophodan sastojak ishrane zimskih pčela i koji utiče na dužinu njihovog života. Ispitivanja koja su vršena u pčelinjem društvu uz minimum polena (1800 cm2) pokazuju da se gubici zimskih pčela kreću do 5%, a gubitci kod pčela koje su hranjene samo šećernim sirupom bez polena se kreću do 70%. 

Najvažniji poslovi u oktobru su:

- Preduzimanje završnih mjera za uspešno prezimljavanje

- Obezbjeđivanje mira na pčelinjaku.

Preduzimanje završnih mjera za uspješno prezimljavanje

Do sredine oktobra još uvek je moguće ponegdje naći leglo i to u nekim košnicama više (one koje nisu obezbijedile dovoljan broj zimskih pčela), u nekim manje dok u večini legla uopšte nema. Ovo matica instinktivno najbolje osjeća i tako se ponaša. I pored toga ne znači da se do kraja oktobra, pa čak i u novembru u nekim košnicama ne može naći leglo. Kao što je već rečeno u septembru zbog prisutnosti varoe produžavanje legla može više da donese štete nego koristi. Pored toga, ako je vrijeme toplo a nektara u prirodi nema, podržavanja produžetka legla može da ide samo u štetu zimskim zalihama hrane. Inače potrošnja zimskih zaliha u oktobru se kreće 0-2,5 kg meda.

Prihranjivanje u oktobru podstiče maticu na proširenje legla kao i povećanu potrošnju zimnice, a ujedno skraćuje život zimskim pčelama koje se aktiviraju u ishrani legla. Ipak ako je nekim pčelinjim društvima potrebno dodati šećerni sirup, zato što bi u suprotnom moglo doći u pitanje uspješno prezimljavanje, onda to možemo učiniti, s tim što je zadnji rok za ovo prehranjivanje sredina oktobra.

Ukoliko je vrijeme toplo sve to će proći dobro, ali to ne smije preći u praksu, već samo kao rješenje za izuzetne slučajeve, zato što vrijeme se ponekad neće odnositi tako da bi spašavalo posljedice nemarnog odnosa ili zaboravnosti. Bolje rješenje u ovakvim slučajevima je dodavanje šećerno-mednih pogača od 2-3 kg da ne bi pčelinje društvo trošilo zimske zalihe. Pogače možemo davati samo kad pčele ne izlijeću jer bi u suprotnom djelovale stimulativno na matice kao što djeluje dodavanje hrane krajem zime. Pogače ne smijemo dodavati kao rezervu hrane za kasni jesenji period.

Oktobar je mjesec u kome moraju biti završeni svi radovi oko uzimljavanja pčelinjih društava i nukleusa, a takođe i da budu ispunjeni svi uslovi od kojih zavisi uspješno prezimljavanje a to je:

- jaka pčelinja društva i nukleusi

- dobra starosna struktura pčela

- potrebna količina i kvalitet hrane

- mlada matica.

Najveći procenat gubitaka matica odnosi se na stare matice. Mlade matice su sposobnije za prezimljavanje i u težim uslovima, a poseban je njihov značaj za proljetni razvoj pčelinjeg društva. To znači da držanje starih matica nema nikakvo opravdanje. Samo matice izuzetnih karakteristika se mogu držati duže od dvije godine, a pitanje je koliko mogu izdržati u trećoj godini i dalje. Opravdano je takve matice držati u nukleusima za reprodukciju i proizvodnju mladih matica. U velikm LR košnicama sa tri do pet nastavaka matice se brže iscrpljuju, tako da za dvije godine u takvoj košnici snese više jaja, nego npr. u vrškari ili LR košnici sa jednim do dva nastavka, za četri do pet godina.

Jaka pčelinja društva sa dovoljnim brojem zimskih pčela moraju se osigurati tokom avgusta i septembra. Ako se to tada propusti u oktobru se ne može nadoknaditi. Slaba pčelinja društva se jedino mogu spajati i na takav način bi dobili društva sposobna za preživljavanje. Prvi dani oktobra su krajnje vrijeme da se to učini i sa nukleusima. Oni nukleusi koji su smješteni po dva u jedan LR nastavak sa po pet ramova i šest do osam kilograma hrane, stavljaju se iznad normalnog društva koja imaju provizornu lesonitnu podnjaču koja omogućava potpunu odvojenost.

Jaći nukleusi sa šest ramova mogu da prezime samostalno ako imaju dovoljnu količinu hrane a to je deset do dvanaest kilograma. Ukoliko nemaju dovoljno hrane stavljaju se iznad nekog slabog pčelinjeg društva, takođe preko lesonitne provizorne podnjače, odnosno snelgrove ili žičane pregrade. Posle nekoliko dana se donosi odluka da li će se spojiti ili će ostati tako da prezime kao dvojna društva. Nukleusi se ne premiještaju dok traju veći izleti pčela zato što će usljed preranog premiještanja ostati bez pčela izletnica a time bi nepotrebno doveli do njihovog slabljenja. To znači da se ova operacija radi nekad i u drugoj polovini oktobra.

Obezbjeđivanje mira na pčelinjaku

U oktobru se mora obezbijediti mir na pčelinjaku u smislu prestanka svih manipulacija sa kojima bi se poremetilo pčelinje klube a posebno od trenutka kada se formiralo. Ako to ne možemo da odredimo na drugi način onda možemo zaključiti da je klube kompaktno kada temperature padnu ispod 10°C. Dalji pad temperature sve više i više smanjuje promjer klubeta zato što samo na taj način pčele osiguravaju bolje i ekonomičnije grijanje.

Pčelinjak ionako mora biti zaštićen od domaćih i divljih životinja a naročito od onih koje tuda često prolaze. Ovo je posebno važno u zimskom periodu kako se ne bi dozvolio kontakt tih životinja sa košnicama (da ih ne pomijeraju, ne češu o njih i dr.) pošto bi se pčele u pčelinjem klubetu uznemirile pri čemu mogu dovesti do njegovog rasturanja sa težim posljedicama ukoliko su temperature niže. Zbog ovoga pčelinjak je potrebno ograditi.

Sve košnice treba da budu nagnute prema napred da bi voda koja se stvara kondenzacijom (zbog nepostojanja gornje ventilacije u zimskom periodu) mogla da se cijedi i ističe kroz leto, kao i voda koja se cijedi sa poklopca košnice (topljenje snijega, kiša) ne bi padala na leto već ispred njega. Na taj način se štiti i unutrašnji i spoljašnji dio košnice od prevelike vlage a time produžavamo njen vijek trajanja. Prevelika vlaga unutar košnice remeti mikroklimu, košnica postaje hladnija a time proljetni razvoj počinje kasnije i sporiji je.

Jedan od glavnih poslova pčela u ovom mjesecu je zatvaranje svih nepotrebnih otvora propolisom. Pčele intenzivnije skupljaju propolis u jesen zato što su potrebe za njim veće i koristi se za lijepljenje ramova, međuspratnih otvora, pokrovne daske i dr. Zbog ovoga nije opravdano skidati poklopac, pomijerati ramove i nastavke poslije oktobra jer se remeti propolisni sloj. Posle eventualnog pomijeranja ovih dijelova ne dolazi do pravilnog naleganja pa zbog toga dolazi do promaje i nepotrebnog angažovanja pčela na zatvaranju nastalih otvora.

Krajem oktobra treba iskoristiti toplije dane, kada i noćne temperature nisu preniske (ispod 10°C), za završno tretiranje protiv varoe nekim zadimljujućim sredstvom koje je registrovano u svijetu. To treba učiniti u ovom periodu zato što u košnici nema legla pa je efikasnost uništavanja ostalih varoa najveća. (Ja to radim danju kada je temperatura veća od 15°C zato što je zimsko klube tada najraširenije i dim može proći kroz sve pčele tj. kroz one koje se nalaze u centru klubeta i kroz one koje su na periferiji; op.a.)

Krajem mjeseca potrebno je na leta postaviti češljeve protiv miševa. Nezaštićenim košnicama miševi mogu napraviti veliku štetu pošto ih stalno uznemiravaju. Tada pčele troše više hrane pri čemu opterećuju zadnje crijevo izmetom. Ukoliko ne dođe do pravovremenog pročisnog leta može doći do pražnjenja pčela u košnici i do svih štetnih posljedica koje iz toga proizlaze pa čak i do uginuća društva.

Svim košnicama krajem oktobra treba obezbijediti gornju ventilaciju na prednjoj strani košnice.

Tokom toplijih dana u oktobru možemo ofarbati sve skinute nastavke, polunastavke i druge delove košnica ukoliko je to propušteno ranije. Na taj način ih štitimo i omogućavamo da se osuše prije zime.

 

Ostali tekstovi vezani za pčelarstvo

(Izvor: AGRO INFOTEL, autor: Mr. Naum Bandžov / prilagodio: AGRO-EKO Magazin)